Veilig door het hoogveen
Het eerste gedeelte van de wandeling voert langs het fietspad, gelegen op de zandrug de Bonghaar. Dergelijke zandruggen als deze, in een verder woest en onbegaanbaar landschap, werden van oudsher gebruikt als doorgaande weg. De vegetatie verschilt er met die van de omgeving. Omdat het er droger en kalkrijker (dus minder zuur) is, zie je er bijzondere planten met prachtige namen zoals geelhartje, ogentroost (zie foto), muizenoor en grasklokje. In de bloemrijke bermen leven in het voorjaar en zomer veel insecten, die op hun beurt weer vogels aantrekken. Zo is de Bonghaar de enige plaats in het Fochteloërveen waar je in die periode de veldleeuwerik aan kunt treffen, die er foerageert op insecten. Let dan ook op de spectaculaire zangvlucht van de mannetjes! Eerst klimmen ze tot een hoogte van soms meer dan honderd meter, waarna ze luid zingend omlaag vliegen om in de buurt bij het vrouwtje te landen. Ook roofvogels als boomvalk of wespendief komen op de vele insecten af. Boomvalken zie je hier in de zomer vaak jagend op libellen in vlucht. De wespendief zoekt wespen- en hommelnesten tijdens de vlucht of vanuit een uitkijkpost en graaft ze daarna uit. Let ook eens op het paapje en de grauwe klauwier (zie foto).

Hoog en droog
De hoge en droge zandruggen zijn favoriete plekken voor adders (zie foto), ringslangen en gladde slangen om te zonnen. Vooral in het voorjaar, wanneer de slangen wakker worden uit hun winterslaap, liggen ze graag op de droge en beschutte plaatsen op te warmen in de zon. Omdat het zonlicht nog niet krachtig is, zijn ze niet erg snel. Natuurlijk mogen ze worden bewonderd, maar verstoor ze niet. Ze hebben hun energie hard nodig om zich voort te kunnen planten. Dit is ook de reden dat we geen honden toestaan op de paden rondom de Bonghaar.

Werk in uitvoering
We werken aan de toekomst van het Fochteloërveen door kades van zand en leem aan te leggen. Met deze kades kan regenwater beter in het gebied worden vastgehouden. Deze elektrische transportband vervoert zand en leem door het Fochteloërveen en stort het in de trechters die je hier ziet. Van hieruit wordt het met elektrisch en waterstof-aangedreven tractoren en kranen verwerkt. Tijdens het broedseizoen, van half maart tot half juli, liggen de werkzaamheden stil. Als je de zandrug verlaat, kom je in het iets lager gelegen en een stuk nattere hoogveen. Omdat de afbraak van afgestorven veenmos door de zuurstofarme omstandigheden onder water langzamer ging dan de aangroei, ontstond hier veen. Gemiddeld is de laag veen onder je voeten zo'n 2 meter dik. Gelukkig zorgt een vlonderpad ervoor dat je droog door het natte veen komt.

Kostbaar regenwater
Je loopt weer een zandrug op. Er ligt hier echter geen natuurlijke zandrug, maar een nieuw aangelegde kade. Deze liggen door heel het gebied en voorkomen dat regenwater weglekt en het hoogveen verdroogt en verdwijnt. De oude, houten damwanden die 30 jaar geleden zijn geplaatste waren in zeer slecht staat dus is Natuurmonumenten in 2022 gestart met het vervangen van de dammen door kades van zand en leem. Zo worden de kletsnatte omstandigheden waarin hoogveen kan groeien hersteld. Lees hier meer over de kadeherstelwerkzaamheden:

Veel of weinig voeding?
Vanaf de vlonder kun je typische veenplanten zien, die van voedselarme, zure omstandigheden houden. Het groene spul dat in het water drijft is waterveenmos, één van de vele soorten veenmos die in het Fochteloërveen voorkomt. Waterveenmos groeit op plekken die altijd onder water staan.Wollegras is een plant die vooral in deze laagste en natste delen van het hoogveen voorkomt. Vanaf april tot in de zomer is de plant gemakkelijk te herkennen aan de helderwitte pluizen. Veel mensen denken dat het wollegras dan bloeit maar het tegenovergestelde is waar; het is juist uitgebloeid en de vruchten hebben lange witte, wollige draden. Vroeger verzamelden mensen het wollige pluis om er spleten in de muur mee te dichten of kussens te vullen.Helaas zie je ook overal om je heen de strogele halmen van het pijpenstrootje, een hier van nature voorkomende plant die zich door de vele voeding (stikstof) uit de lucht snel uitbreidt en zeldzamere soorten verdringt. Met een uitgekiend waterbeheer probeert Natuurmonumenten het aandeel pijpenstrootje te verminderen en de groei van veenmossen en andere bijzondere planten te bevorderen.

Kraanvogels of libellen
De slenk aan de linkerkant werd - net als de vele andere slenken die je in het gebied ziet - aangelegd voor de ontwatering van het hoogveen, om het vervolgens te kunnen ontginnen. Ook de Brunstingerplas erachter is ontstaan door de veenafgravingen. Op deze plas is de kans kraanvogels te spotten het hele jaar door hoog. De kraanvogel broedt sinds 2001 in het Fochteloërveen en maakte daarmee zijn comeback in Nederland als broedvogel, na eeuwen van afwezigheid. Luister vooral ook goed; hun trompetterende roep is onmiskenbaar!Liefhebbers van libellen maken rechts van het pad in de zomer kans op de zeldzame Noordse en venglazenmaker.

Vier soorten heide
Je komt opnieuw in de buurt van de Bonghaar. Door regelmatig te plaggen houdt Natuurmonumenten de heide rondom de drogere zandruggen in stand. Daarnaast grazen er soms schapen, die de heide open houden en grassen - zoals het pijpenstrootje - ertussenuit knabbelen. Door de grote variatie in biotoop komen in het gebied vier heidesoorten voor: dopheide, struikheide, kraaiheide en de zeldzame lavendelheide (zie foto). Ze kleuren de omgeving vanaf april tot laat in de zomer lila.